Cảnh giới càng cao, con người càng giản dị
Lão Tử từng viết trong Đạo Đức Kinh: “Đại đạo chí giản, ngộ tại thiên thành” (Đạo lý cao siêu, vĩ đại nhất thường nằm ở sự đơn giản; sự thấu hiểu, ngộ ra được chân lý ấy là do khả năng tự nhận thức mà có chứ không phải do gượng ép).
Chân lý đích thực trên đời thường vốn dĩ mộc mạc, chẳng chút cầu kỳ, và cảnh giới của đời người cũng vậy. Giữa hành trình mải miết truy tìm ý nghĩa nhân sinh, ta chợt nhận ra rằng: ở cảnh giới càng cao, con người càng trở nên đơn giản. Sự đơn giản này không phải là sự đơn điệu hời hợt, mà là “sự trở về với chân nguyên” sau khi đã nếm trải đủ mọi phồn hoa nhộn nhịp trên đời. Đó là sự kết tinh của trí tuệ xuyên thấu qua lớp vỏ bọc bề ngoài để chạm đến bản chất cốt lõi bên trong; và hơn hết, đó là cách thấu hiểu và diễn giải sâu sắc nhất về ý nghĩa của cuộc sống.
Người ở cảnh giới càng cao, càng biết tiết giảm ham muốn
Triết gia Arthur Schopenhauer từng nói:
Ham muốn không được thỏa mãn thì đau khổ, thỏa mãn rồi lại sinh chán chường. Đời người giống như một con lắc cứ mãi dao động qua lại giữa khổ đau và nhàm chán.
Trong xã hội hiện đại đầy rẫy cám dỗ, nhiều người bị cuốn theo dòng chảy vật chất, mải miết theo đuổi danh lợi, chìm đắm trong những thú vui phù phiếm, khiến cho cuộc sống trở nên rườm rà và nặng nề. Thế nhưng, người có cảnh giới cao lại thấm nhuần đạo lý: “Biết đủ thì không nhục, biết dừng thì không nguy”. Họ giống như Đào Uyên Minh, “không buồn vì nghèo hèn, chẳng sốt sắng mưu cầu phú quý”, chủ động buông bỏ những ham muốn dư thừa để tâm hồn được tự tại giữa nhân gian.
Trong kinh tế học, quy luật “lợi ích cận biên giảm dần” chỉ ra rằng: “Khi nhu cầu cơ bản đã được đáp ứng, việc sở hữu thêm không còn làm gia tăng hạnh phúc tương xứng”. Người có cảnh giới cao thấu hiểu sâu sắc lẽ này, họ chọn cách sống như Nhan Hồi: “Một giỏ cơm, một bầu nước, nương náu nơi ngõ nhỏ đơn sơ; người đời chẳng chịu nổi cái khổ ấy, nhưng Hồi vẫn trọn vẹn với niềm vui của mình”. Họ dùng nhu cầu vật chất đơn giản nhất để đổi lấy sự phong phú và bình yên tận sâu trong tâm khảm.
Người ở cảnh giới càng cao, càng giỏi tinh lọc các mối quan hệ
Nhà văn Henry David Thoreau từng viết trong cuốn Walden:
Chúng ta bị ép phải sống một cách quá nghiêm túc, quá tôn thờ sinh mạng mình mà khước từ mọi sự thay đổi. Ta nói đó là cách sống duy nhất; nhưng thực tế, có bao nhiêu đường kính đi qua một tâm hình tròn thì cũng có bấy nhiêu cách để sống.
Trên bàn tiệc xã giao, có người mê mải với những mối quan hệ vô bổ, tìm kiếm cảm giác tồn tại giữa những chén rượu nâng hạ và lời tâng bốc qua lại. Nhưng người có cảnh giới cao hiểu rõ chân lý: “Quân tử chi giao đạm như thủy, tiểu nhân chi giao ngọt như rượu” (Tình cảm của người quân tử nhạt như nước, tình cảm của kẻ tiểu nhân ngọt như rượu nồng). Họ giống như Trang Tử, từ chối làm quan để giữ vững thế giới tinh thần của riêng mình, chỉ kết thân với những người cùng chí hướng.
Thuyết “Con số Dunbar” trong tâm lý học chỉ ra rằng: “Số lượng mối quan hệ thân thiết mà một người có thể duy trì là hữu hạn, xã giao quá mức chỉ làm kiệt quệ tinh thần”. Người ở cảnh giới cao chủ động thu hẹp vòng quan hệ, dành thời gian cho những người thực sự quan trọng, lấy sự gắn kết tình cảm sâu sắc thay cho sự niềm nở giả tạo bề ngoài, để cuộc sống trở về với bản chất thuần khiết vốn có của nó.
Người ở cảnh giới càng cao, càng hướng tới việc đơn giản hóa những điều mình muốn kiểm soát
Friedrich Nietzsche từng nói:
Nếu bạn muốn leo lên đỉnh cao, hãy bước đi bằng chính đôi chân của mình!
Thế nhưng trên hành trình chinh phục đỉnh cao ấy, không ít người lại bị trói buộc bởi lo âu, sợ hãi, dằn vặt… khiến nội tâm trở nên rối rắm và nặng nề.
Người có cảnh giới cao lại có thể giữ cho lòng mình trong sáng như Vương Dương Minh với tư tưởng “ngoài tâm không có vật, ngoài tâm không có lý”. Họ hiểu được ý vị của câu: “Một niệm buông xuống, vạn sự tự tại” (Chỉ cần buông bỏ một chấp niệm, muôn sự sẽ tự nhiên trở nên an yên). Họ vận dụng trí tuệ trong Bát Nhã Tâm Kinh: “Tâm không vướng ngại, vì không vướng ngại nên không còn sợ hãi” để hóa giải những rối ren trong lòng. Khi đối mặt với sóng gió cuộc đời, họ không oán trách, không tự giày vò bản thân, mà bình thản đón nhận tất cả. Họ rèn luyện nội tâm trở nên giản dị và thông suốt, để giữa thế gian nhiều biến động, họ vẫn tìm được một miền trú ẩn bình yên cho tâm hồn.
Người xưa có câu: “San phồn tựu giản tam thu thụ, Lãnh dị tiêu tân nhị nguyệt hoa” – ý chỉ việc lược bỏ mọi rườm rà để đạt đến sự tinh giản như cành cây mùa thu, từ đó mới có thể nảy nở những mầm sống mới mẻ, độc đáo như đóa hoa mùa xuân. Để chạm đến đỉnh cao của nhân sinh, ta phải học cách đơn giản hóa những điều phức tạp và dũng cảm kiến tạo bản sắc riêng. Từ việc cắt giảm ham muốn, tinh giản quan hệ đến đơn giản hóa nội tâm, người có cảnh giới càng cao càng thấu hiểu nghệ thuật của ‘phép trừ’ trong cuộc đời.
Sự đơn giản ấy chính là phong thái ung dung sau khi đã đi qua muôn vàn sóng gió, là sự khoáng đạt khi đã thấu tỏ nhân gian.
Mong cho mỗi chúng ta, trên hành trình tu dưỡng của đời mình, đều có thể buông bỏ những phù hoa cùng xô bồ để chạm đến cảnh giới an yên. Hãy giữ cho mình một trái tim thuần khiết để mỉm cười ngắm nhìn mây bay gió cuốn, để giữa dòng chảy của năm tháng, ta có thể thong dong bước đi trên con đường rực rỡ và kiêu hãnh của riêng mình.
Nguồn: 努力发光的小姜
